Opinia w postępowaniu karnym

salemwitchcrafttiral.jpg
"Proces czarownic z Salem"

12. W jakiej formie sporządzona jest opinia ?
Ustnej lub pisemnej.
Inna rzecz, iż dominuje formuła pisemna.

13. Skąd biorą się opinie ?
Zawsze ze zlecenia organu.

14. Kto jest organem zlecającym ?
Tylko organ prowadzący postępowanie przygotowawcze -
w praktyce jest to zwykle prokurator -
oraz sąd.

15. W jakiej formie następuje wspomniane zlecenie ?
Na to pytanie odpowiada art.194 kpk
O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego
wydaje się postanowienie (...)
”.

16. Co zawiera owo postanowienie ?
Na to pytanie odpowiada – w dalszym ciągu – art.194 kpk:
(…) 1) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych,
a w wypadku opinii instytucji,
w razie potrzeby, specjalność i kwalifikacje osób,
które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy,
2) przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań szczegółowych,
3) termin dostarczenia opinii.

16. Skąd biorą się biegli ?
Procedura karna - ściślej jej art.195 – wyróżnia dwa rodzaje biegłych.

17. Jakie to dwa rodzaje biegłych wyróżnia procedura karna ?
Biegłych sądowych ( nazywanych także stałymi lub z listy)
oraz biegłych ad hoc.

18. Kim są biegli sądowi ?
Są to osoby ustanowione przez prezesa Sądu Okręgowego.

19. W jaki sposób są oni ustanawiani ?
Powinna to być decyzja administracyjna.

20. Jaki akt prawny reguluje ustanowienie ?
Jest to Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych

21. Na jaki okres są oni ustanawiani ?
Podle w/w rozporządzenia - par.1 ust.2 - na okres 5 lat.

22. Czy przed ustanowieniem takie osoby są weryfikowane ?
Tak. Przynajmniej w teorii.

Ustanowienie biegłym osoby zatrudnionej -
wedle par.3 ust.1 w/w rozporządzenia -
wymaga zasięgnięcia opinii
[w rozumieniu stanowiska, charakterystyki, oceny kwalifikacji - przyp. MP]
zakładu pracy zatrudniającego tę osobę.

Ponadto Ustanowienie biegłym osoby wykonującej wolny zawód -
wedle par.3 ust.2 w/w rozporządzenia -
wymaga zasięgnięcia opinii
[w rozumieniu stanowiska, charakterystyki, oceny kwalifikacji - przyp. MP]
organizacji zawodowej, do której ta osoba należy.

Natomiast, pominąwszy oszczędność/zwięzłość omawianego aktu,
dostrzegalna jest pewna asymetria.

23. Na czym polega owa asymetria ?
Otóż przy zwalnianiu biegłego sądowego -
w par.6 ust.3 omawianej regulacji -
przewidziane jest obligatoryjne wysłuchanie .

Natomiast przed ustanowieniem biegłego
żadne wysłuchanie przewidziane nie jest.

24. Jak prezentuje się tedy praktyka owych weryfikacji kandydatów?
Różnie.

25. Czy ustanawianie przez prezesa konkretnego Sądu Okręgowego
powoduje, iż taka osoba zostaje wpisana na listę
biegłych sądowych innych sądów ?

Nie !

26. Czy sąd/prokuratura mogą skorzystać z biegłego sądowego z innej listy ?
Tak !
Stąd biegły sądowy z np. Gdańska może bez przeszkód wydawać opinie
na terenie całego kraju, a więc poza swoją macierzystą listą.

27. Kim są biegli ad hoc ?
Zagadnienie to określa art.195 kpk
Do pełnienia czynności biegłego
jest obowiązany nie tylko biegły sądowy,
lecz także każda osoba, o której wiadomo,
że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie.


Można więc przyjąć, że jest ten,
kto nie jest wpisany na listę biegłych sądowych
ale posiada wiadomości specjalne
mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

28. Czy można powyższe zilustrować ?
W praktyce biegłym ad hoc
powołana zostanie osoba rzadkiej specjalności,
zwłaszcza takiej, której brak na liście biegłych sądowych.

Piszącemu te słowa znany jest kazus
powołania jako tłumacza języka mongolskiego -
w owym czasie taki biegły
nie funkcjonował na jakiejkolwiek liście
prowadzonej przez prezesa sądu okręgowego -
osoby narodowości mongolskiej,
prowadzącej na co dzień
działalność gospodarczą w Polsce.

29. Czy pojęcie biegły ad hoc jest ustawowe ?
Nie, procedura karna go nie zna.
Termin jest zaś używany w doktrynie i praktyce.
Spotkać można także określenie biegły spoza listy.

30. Co oznacza ad hoc ?
Wikipedia definiuje to jako
działanie podejmowane doraźnie,
dla zrealizowania określonego celu, tymczasowo.

wersja 2.0

Maciej Przebindowski